ΕΚΘΕΣΗ 2ο

Πολιτική και πολιτικοί

Πρόσφατες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι ένα εκπληκτικά μεγάλο ποσοστό του ελληνικού λαού αδιαφορεί για την πολιτική – ενός λαού που είχε την πολιτικολογία ως κύριο γνώρισμα (μερικοί μάλιστα έλεγαν ως κύριο ελάττωμα). Σε μια απόπειρα αιτιακής ερμηνείας αυτού του παράδοξου φαινομένου, ίσως μία από τις αιτίες να είναι και η χαμηλή λαϊκή εκτίμηση προς τους πολιτικούς. Oι πολιτικοί γενικότερα και το επιφανές βαδίζον τμήμα τους, οι βουλευτές, χρεώνονται με πλήθος αρνητικών γνωρισμάτων. Στην καλύτερη περίπτωση τους καταλογίζεται ότι το κύριο μέλημά τους είναι η επανεκλογή τους και ότι αυτό το μέλημα καθορίζει τις όποιες επιλογές τους. Kαι είναι αξιοσημείωτο ότι οι κρίσεις αυτές δεν αφορούν μόνο τους πολιτικούς και τους βουλευτές κάποιων αντιπάλων κομμάτων• τα ίδια σκέφτονται και για τους «δικούς τους» βουλευτές οι οπαδοί και οι ψηφοφόροι τους: τους υποστηρίζουν σαν εργαλείο χρήσιμο για τη διεκπεραίωση των υποθέσεών τους.

Mπορεί η κατακραυγή αυτή να είναι υπερβολική. Eίναι, πάντως, αλήθεια –και ίσως αποτελεί ελαφρυντικό– ότι η συνηθισμένη σταδιοδρομία ενός πολιτικού τον αναγκάζει να περάσει από δουλειές και δοκιμασίες καταστρεπτικές για το ήθος του και για τη σπονδυλική του στήλη. Aν ξεκινήσει από την κομματική «νεολαία» –προσφάτως μόνον απαλλαγμένη έως ένα βαθμό από τα καθήκοντα της αφισοκόλλησης και κάποιων «δυναμικών» εκδηλώσεων που έμοιαζαν με τραμπουκισμό– θα έχει θητεύσει σε ένα σχολείο ελιγμών όπου η ανάδειξη κατά βάση εξαρτάται από την εύνοια κάποιου αρχηγού. Aλλά κι αν μπει απευθείας στην κομματική ζωή και πάλι σύντομα θα καταλάβει ότι η προσκόλληση στον αρχηγό ή κάποιο δελφίνο, η υποταγή στη γραμμή, το κλείσιμο των ματιών σε κάποιες παρανομίες, η κολακεία του ψηφοφόρου και οι ψεύτικες υποσχέσεις είναι στοιχεία πολύ χρήσιμα για την κομματική και πολιτική άνοδο. Πού να περισσέψει χώρος για πολιτική σκέψη, για πολιτικό ήθος, για πολιτική λεβεντιά;

Mία από τις κρίσιμες συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι ότι λειτουργεί αποτρεπτικά στους πιο εκλεκτούς από τους νέους που κάποια στιγμή αναλογίσθηκαν το ενδεχόμενο της ανάμιξής τους στην πολιτική. H διαπίστωση θα μπορούσε να τεκμηριωθεί από μια σχετική εμπειρία στις ανώτατες σχολές: παλαιότερα και μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες η πολιτική (ως δράση μέσα στα Πανεπιστήμια και ως προοπτική ζωής) τραβούσε, και ως φιλοδοξία αλλά και ως καθήκον, πολλούς από τους πιο αξιόλογους σπουδαστές. Tώρα, αυτό δεν συμβαίνει, συχνά συμβαίνει το αντίθετο. Kι αυτό καταστρέφει τις ελπίδες για μια ποιοτική αναβάθμιση της πολιτικής μας ζωής στο μέλλον.

Όλα αυτά οδηγούν σε μια γενικότερη αποδοκιμασία των πολιτικών που κατά κανόνα εκδηλώνεται προς κάθε κατεύθυνση, καμιά φορά και προς τους ίδιους τους ενδιαφερομένους. Tο πρόβλημα όμως είναι ότι η αποδοκιμασία των πολιτικών εύκολα μετατρέπεται σε αποδοκιμασία της πολιτικής. Δεν αποδοκιμάζονται μόνον οι άνθρωποι που την ασκούν κακώς ή έστω και τα συστήματα που προκαλούν την κακή άσκησή της – αποδοκιμάζεται η ίδια η πολιτική, το ενδιαφέρον γι’ αυτήν και η ενασχόληση μαζί της. Kι από εδώ αρχίζουν οι κίνδυνοι.

H πολιτική είναι αναγκαία εφόσον η ύπαρξη κράτους είναι αναγκαία. H κρατική εξουσία προϋποθέτει κάποιον φορέα και η πολιτική δεν είναι παρά το σύνολο των ενεργειών που συνδέονται με την ανάδειξη του φορέα της κρατικής εξουσίας. Bέβαια, στις δημοκρατίες ο υπέρτατος φορέας της κρατικής εξουσίας είναι ο ίδιος ο λαός. Aλλά και εκεί χρειάζονται κατά κανόνα κάποια πρόσωπα που θα ασκήσουν πρακτικά την εξουσία αυτή, στο όνομα του λαού, ως εκπρόσωποί του. Πολιτικοί είναι τα πρόσωπα που ασκούν την κρατική εξουσία – ή που θέλουν να την ασκήσουν.

Aν αποδοκιμάζουμε τους παρόντες πολιτικούς πρέπει να τους αλλάξουμε ή, πιο ακριβοδίκαια, πρέπει να αλλάξουμε όσους αποδοκιμάζουμε. Aλλά αν αποδοκιμάζουμε την πολιτική, τι θα πάρει τη θέση της; Aντί για κανόνες ανάδειξης εκπροσώπου του λαού, θα περάσουμε σε μια άναρχη αναμέτρηση για τη δυναμική κατάληψη της κρατικής εξουσίας. Oύτε ο λαός θα είναι υπέρτατος φορέας των εξουσιών, ούτε η πρακτική άσκησή τους θα γίνεται από πρόσωπα που κατά τεκμήριο τον εκπροσωπούν. Tο κράτος θα ανήκει σ’ όποιον έχει την καλύτερη συνωμοτική οργάνωση και τα περισσότερα τανκς.

Oι κραυγές και οι ψίθυροι κατά της πολιτικής είναι συνηθισμένη κατάληξη της απογοήτευσης από την κακή άσκησή της. Ως ξέσπασμα δικαιολογούνται, αλλά ως γενικότερη τοποθέτηση είναι επικίνδυνα γιατί παραγνωρίζουν τον αναντικατάστατο ρόλο της πολιτικής στη λειτουργία της δημοκρατίας. Έτσι ανοίγει η πόρτα στις δικτατορίες. Aν θέλουμε να ζήσουμε ελεύθεροι και αυτεξούσιοι, η πολιτική είναι η μοίρα μας. Όσο άχαρο κι αν είναι το έργο, η ανύψωση του επιπέδου της πολιτικής είναι χρέος μας. Kαι η ανύψωση αυτή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με τον αυτοεγκλεισμό μας στις ιδιωτικές μας υποθέσεις. Mόνον αν όλοι αισθανθούμε υπεύθυνοι παράγοντες του δημόσιου βίου, μπορεί ο δημόσιος βίος να ξεφύγει από την αγκαλιά των επαγγελματιών της μικροπολιτικής.

Γεώργιος Κουμάντος, Καθημερινή, 16/11/2003

ΘΕΜΑΤΑ:  

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου(100-120 λέξεις).

Β1. «Μόνον αν όλοι…της μικροπολιτικής»(8^η §): να αναπτύξετε σε 80-100 λέξεις το νόημα της άποψης του συγγραφέα.

Β2. Να αναγνωρίσετε το επιχείρημα της 2^ης § και τον τρόπο ανάπτυξής της. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Β3. α. ελάττωμα, ξεκινήσει, εκλεκτούς, υπέρτατος, δικαιολογούνται: να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις

β. Να εντοπίσετε στο κείμενο δύο παραδείγματα συνυποδηλωτικής χρήσης της γλώσσας και να τα καταγράψετε.

Β4. Το παραπάνω κείμενο ανήκει στα άρθρα. Πώς επιβεβαιώνεται η άποψη αυτή;

Γ. Κάθε φορά που εκδηλώνεται μια κρίση της δημοκρατικής ιδέας, ακούγονται φωνές αμφισβήτησης της δημοκρατίας, όπως: «Μωρέ, εμάς μας χρειάζεται δικτατορία!». Επειδή αυτή η άποψη σας λυπεί, αποφασίζετε να δημοσιεύσετε ένα κείμενο στη σχολική σας εφημερίδα (600 λέξεων), στο οποίο να αποδεικνύεται ότι η δημοκρατία είναι το πιο ανθρώπινο πολίτευμα και ότι η ευθραυστότητά της στις μέρες μας δεν εξαρτάται από τη δημοκρατία καθ’ εαυτήν.  

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΟΔΕ

ΟΜΑΔΑ Α
Α.1 Σ Α.2 Λ Α.3 Λ Α.4 Σ Α.5 Λ Α.6 Λ Α.7 β Α.8 γ Α.9 δ

Α.10 Σχολικό βιβλίο σελ. 80 «Είναι οι τρόποι…τα της σχέδια».


ΟΜΑΔΑ Β

Β.1 Σχολικό βιβλίο σελ. 36-37 «Αν εκτιμάται σωστά…προστασία περιβάλλοντος».

Β.2 α. Σχολικό βιβλίο σελ. 58 «Το 1920…συνθηκών εργασίας».
β. Σχολικό βιβλίο σελ. 125 «Οι βασικές πηγές…δύναμη της τιμωρίας».

Β.3 Σχολικό βιβλίο σελ. 132-133 «θεωρία των προσδοκιών».

ΑΟΔΕ

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΟΜΑΔΑ Α
Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.6, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.

Α.1 Τυπικοί και άτυποι κανόνες ρυθμίζουν ή συμμορφώνουν άτομα ή ομάδες μέσα σε μία επιχείρηση.

Α.2 Η επιβίωση μιας επιχείρησης δεν έχει σχέση με την ανταγωνιστικότητα.

Α.3 Ο Fraderick Taylor υποστήριξε πως η αύξηση της παραγωγικότητας δεν μπορεί να βασίζεται στην εφαρμογή επιστημονικών μεθόδων.

Α.4 Η λειτουργία του ελέγχου μιας επιχείρησης δεν είναι ανεξάρτητη από τη λειτουργία του προγραμματισμού.

Α.5 Ο αποτελεσματικός ηγέτης πρέπει να γνωρίζει την εξουσία που διαθέτει, ανεξάρτητα αν γνωρίζει τη δύναμη που έχει και τις πηγές από όπου την αντλεί.

Α.6 Κάθε ηγέτης, για να είναι αποτελεσματικός, πρέπει να προσαρμόζει το πρότυπο ηγεσίας του και να το βασίζει αποκλειστικά στην ωριμότητα των ατόμων που έχει γύρω του.

Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.7 μέχρι και Α.9, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Α.7 Ο Henri Fayol ως προς τις αρχές του management έδωσε μεγάλη έμφαση
α. στις μεγάλες και πολύπλοκες επιχειρήσεις.
β. στα υψηλά και ιεραρχικά επίπεδα της οργανωτικής και διοικητικής πυραμίδας.
γ. στην κοινωνική οργάνωση των επιχειρήσεων.
δ. στην αποδοτικότητα και στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων.

Α.8 Ο βραχυπρόθεσμος προγραμματισμός της παραγωγής περιλαμβάνει:
α. την κατάλληλη διάταξη των μέσων παραγωγής.
β. την εξασφάλιση της ποιότητας των προϊόντων.
γ. την άμεση παραγωγή αγαθών.
δ. το σχεδιασμό της παραγωγής.

Α.9 Η διοίκηση ανθρώπινων πόρων σκοπεύει να εξασφαλίζει:
α. την ποιότητα του ελέγχου μιας επιχείρησης.
β. την ποσότητα των εργατών σε μία επιχείρηση.
γ. τον έγκαιρο σχεδιασμό των στόχων μιας επιχείρησης.
δ. την ποιότητα και την ποσότητα των εργατών που θα εργαστούν σε μία επιχείρηση.

Α.10 Από τις επιμέρους λειτουργίες της Δίοικησης Ανθρώπινων Πόρων να περιγράψετε αυτήν του προγραμματισμού του ανθρώπινου δυναμικού.

ΟΜΑΔΑ Β
Β.1 Αναλύστε την κοινωνική ευθύνη που έχει μία επιχείρηση.

Β.2 α. Αναφερθείτε στη θεωρίας του κινήματος των ανθρώπινων σχέσεων και στις απόψεις των βασικών εκπροσώπων της. β. Ποιες είναι οι βασικές πηγές δύναμης ενός ηγέτη;

Β.3 Αναλύστε τη «θεωρία των προσδοκιών».

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

Ενδεικτικές απαντήσεις Γ λυκείου
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η κατά την Αναγέννηση ανθρωποκεντρική και δημιουργική θεώρηση του κόσμου σήμερα εμφανίζεται με την εικόνα του ατόμου-καταστροφέα, στρεβλώνοντας την έννοια "ατομικισμός", στον οποίο στηρίχθηκε ο δυτικός πολιτισμός. Η επιθυμία για επιβολή και κυριαρχία των ισχυρών του χρήματος και των όπλων συγκρούεται με τις θεοκρατικές και επεκτατικές βλέψεις μειοψηφούντων, αλλά λαοπλάνων δογματικών της θρησκείας, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να απαξιώνεται ως οντότητα και να καθίσταται παρατηρητής-θύμα σε έναν κόσμο παράλογο. Οι ηθικές αξίες του παρελθόντος ποδοπατούνται από το, χωρίς αναστολές, σήμερα, ενώ οι δήθεν αντικρουόμενοι πολιτισμοί τροφοδοτούν το ίδιο μίσος οδηγώντας τον ανθρώπινο πολιτισμό στην ίδια για όλους, ανεξαρτήτου προελεύσεως, καταστροφή.

Β1: Στη διάρκεια της Αναγέννησης ο άνθρωπος παραμέρισε τις θεοκρατικές αντιλήψεις του Μεσαίωνα και έδειξε απόλυτη εμπιστοσύνη στη λογική ικανότητα του ανθρώπου. Ακολουθώντας τα πρότυπα του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού ύψωσε το κάθε άτομο σε κέντρο και κριτή του κόσμου, καθιέρωσε την αυτονομία της συνείδησης, την ελευθερία σκέψης, έρευνας και έκφρασης. Ο αναγεννησιακός άνθρωπος είχε μια ανθρωποκεντρική αντίληψη του κόσμου και έθεσε τα θεμέλια του νεότερου πολιτισμού μας.
Αντίθετα, σήμερα επικρατεί ο ατομικισμός του πλουτισμού, της επικράτησης του χρήματος, η χωρίς αναστολές εκμετάλλευση ατόμων και χωρών στο όνομα του κέρδους. Αυτός ο ατομικισμός εκδηλώνεται από άτομα ή οργανωμένα συμφέροντα που επιβάλλονται πολιτικά και στρατιωτικά στηριζόμενα στη δύναμη που τους δίνουν τα όπλα ή τα χρήματα που διαθέτουν.
Δηλαδή, σήμερα ατομικιστής είναι αυτός που ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τον εαυτό του, αδιαφορώντας για τους άλλους και μάλιστα εκμεταλλευόμενος τους γύρω του.

Β2 α)Μπορούμε γενικά να πούμε ότι με την επανάληψη της λέξης "ατομικισμός" εξασφαλίζεται και η ενότητα των παραγράφων με το θέμα του κειμένου και η συνοχή των παραγράφων μεταξύ τους. Ειδικότερα, όμως, η συνοχή των παραγράφων μεταξύ τους, με τη σειρά που διατάσσονται, επιτυγχάνεται με τις διαρθρωτικές φράσεις και λέξεις:
"Έξι αιώνες αργότερα" (χρονική σχέση), "Απ' τη μια", (επιμεριστικό), "Απ' την άλλη" (επιμεριστικό), "Η απάντηση των πρώτων στους δεύτερους" (συμπληρωματική σχέση) και "Αποτέλεσμα" (συμπέρασμα).

Β2 β) Η παράγραφος αναπτύσσεται με παραδείγματα. Η τεκμηρίωση της θεματικής πρότασης: "Ο δημιουργικός, ζείδωρος, απελευθερωτικός ατομικισμός της Αναγέννησης έχει διαστραφεί σε καταστροφικόν ατομικισμό πάντων κατά πάντων..."γίνεται με την παράθεση παραδειγμάτων: "Ηλατρεία του λογικού έχει εκτοπιστεί από τη βασιλεία του παραλογισμού ", "η ελευθερία σκέψης και κρίσης αποτελεί κακούργημα "...

Β3 α) «τερατώδεις μανιχαϊσμούς»5η §, «κυνήγια μαγισσών» 5η §, «αόρατες πυρές» 5η §.
Β3 β) αναιρεί = ανατρέπει, καταρρίπτει
Ολοκληρωτικής = πλήρους, απόλυτης
ζείδωρος = ζωογόνος, ζωοδότης
Συνθλίβει = καταστρέφει
συδαυλίζει = υποδαυλίζει
Β3 γ) συρρίκνωση(5η §) ≠ αύξηση
παραλογισμού(6η §) ≠ λογικού
αμέτρητες(6η §) ≠ ευάριθμες
διεξοδικός(9η §) ≠ επιγραμματικός
έλλογο(10η §) ≠ άλογο, παράλογο

Β4 α) το πρώτο πρόσωπο πλ. Δηλώνει ότι μιλά εκ μέρους του συνόλου της κοινής γνώμης, είναι και αυτός μέτοχος του προβλήματος, συλλογικότητα, αμεσότητα κλπ.
Το γ’ πρόσωπο δηλώνει ουδετερότητα, αμεροληψία, σκεπτικό που γενικεύεται και μπορεί να οδηγήσει σε ορθά συμπεράσματα
Β4 β) το σχόλιο της 10ης § τα αποσιωπητικά(αποθάρρυνση, αποστροφή) και τα εισαγωγικά για τη λέξη «αιρετική»(ειρωνεία, η λέξη χρησιμοποιείται μεταφορικά, ενθάρρυνση).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΘΕΜΑΤΟΣ
Ατομικισμός είναι η προσήλωση του ανθρώπου στον εαυτό του, η θεώρηση του κόσμου με κέντρο το "εγώ".
Αίτια επικράτησης του ατομικισμού σήμερα
• Η άξενη μορφή των πόλεων: αποπροσωποποίηση, μαζοποίηση, δεν ευνοείται
η ανθρώπινη επικοινωνία.
• Η τεχνοκρατική αντίληψη της ζωής: η ψυχρή λογική σε βάρος του συναισθήματος.
• Η έκπτωση των ηθικών αξιών: απουσία σεβασμού, επικράτηση ανταγωνισμού.
Η αξία των πραγμάτων τίθεται πάνω από τον άνθρωπο.
• Η υλιστική νοοτροπία και ο καταναλωτισμός: εξοντωτικοί ρυθμοί ζωής, υπερεργασία, έλλειψη ελεύθερου χρόνου, απουσία διάθεσης για επαφή με τον συνάνθρωπο.
• Η κρίση φορέων κοινωνικοποίησης: δεν καλλιεργούν την κοινωνική συνείδηση,
η παιδεία είναι τεχνοκρατική,-δε μεταγγίζει αξίες.
• Η έλλειψη ιδανικών, η ανυπαρξία κοινών στόχων που να ενώνουν τους ανθρώπους, η μη συμμετοχή στα κοινά, το αντιπαραδοσιακό κλίμα (απουσία συνεκτικών δεσμών).
• Η αδυναμία σύναψης ουσιαστικών διαπροσωπικών σχέσεων.

Συνέπειες
• Ο άνθρωπος γίνεται αντικοινωνικός, αλλοτριώνεται, αδιαφορεί για τον συνάνθρωπο. Περιχαρακώνεται (μοναξιά, ανασφάλεια) .
• Δε συνειδητοποιεί τις υποχρεώσεις του, ενώ αντίθετα γίνεται απαιτητικά διεκδικητικός.
• Χάνει την ευαισθησία του, γίνεται κυνικός και ανάλγητος στον ανθρώπινο
πόνο.
• Οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται τυπικές και απρόσωπες, συχνά μάλιστα, ανταγωνιστικές.
• Διασπάται η κοινωνική αρμονία και ισορροπία. Διογκώνονται τα παθογενή
φαινόμενα (βία, εγκληματικότητα, ναρκωτικά κ.ά.).
• Εξαφανίζονται οι αξίες της συνεργασίας, της άμιλλας, της αλληλεγγύης
(αδύνατη η ανάπτυξη της κοινωνίας).
• Καταπατώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
• Αδιαφορία για τα κοινά - ο άνθρωπος θεατής των εξελίξεων στο πολιτικό επίπεδο(υπονομεύεται η δημοκρατία).
Τρόποι αντιμετώπισης
• Ευθύνη φορέων κοινωνικοποίησης:
α) Οικογένεια: να εθίζει στο διάλογο, στη συνεργασία, στην αλληλεγγύη.
β) Εκπαίδευση: να μεταλαμπαδεύει αξίες, όχι μόνο με το περιεχόμενο των σπουδών αλλά και με ποικίλες εκδηλώσεις (πολιτιστικές - αθλητικές).
γ) Εκκλησία: ανάπτυξη ανθρωπιστικών δραστηριοτήτων.
• ΜΜΕ: προβολή υγιών προτύπων, εκπομπές - συζητήσεις που να προβάλλεται
η σημασία της συλλογικότητας και της συμμετοχής στα κοινά.
• Πνευματικοί άνθρωποι: με τον τρόπο ζωής και το έργο τους να αποτελούν
σημείο αναφοράς, ιδιαίτερα των νέων.
• Προβαλλόμενα πρότυπα (αθλητές, ηθοποιοί...): συμμετέχοντας οι ίδιοι στα
κοινωνικά δρώμενα.
• Πολιτεία: ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης στα αστικά κέντρα, δημιουργία
αθλητικών χώρων και πολιτιστικών κέντρων.
• Κατά τόπους φορείς: με εκδηλώσεις, ενημερωτικές συζητήσεις.
• Ατομική ευθύνη: αλλαγή στάσης ζωής - επαναπροσδιορισμός αξιών. Απαλλαγή από τη μανία του καταναλωτισμού, πνευματική καλλιέργεια, ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο, συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες (προστασία περιβάλλοντος, πολιτιστικές εκδηλώσεις κ.ά.), ενδιαφέρον για τα κοινά.